Professionals

Signaleren en handelen zijn belangrijke vaardigheden voor professionals. In de praktijk blijkt het voor veel professionals moeilijk om signalen van seksueel geweld te herkennen en in het geval van vermoedens te handelen.

Ken de signalen

Het is belangrijk dat een professional signalen van seksueel geweld kent, herkent en analyseert. Van daaruit kan een vermoeden van geweld concreet worden onderbouwd. Het signaleren van seksueel geweld is niet een kwestie van het afvinken van een signalenlijstje. Signaleren begint met: kennis van zaken, gevoelig zijn voor mogelijke signalen, een open houding, goed kunnen observeren en het lef om seksueel geweld bespreekbaar te maken.

'Het slachtoffer' bestaat niet

'Het slachtoffer' bestaat niet. Iedereen reageert anders op seksueel geweld. Er zijn lijsten met signalen die kunnen wijzen op seksueel geweld. Zie voor signalen bij kinderen bijvoorbeeld www.seksueelgeweld.nl. Zie voor signalen van jeugdprostitutie www.jeugdprostitutie.nu. Hier vindt u een signaleringslijst van jeugdprostitutie bij jongeren met een lichte verstandelijke beperking .

Wat moeten professionals kunnen en kennen wanneer het gaat om signaleren en bespreekbaar maken van geweld? Hierbij een advies over de benodigde competenties.

Belemmeringen om goed te signaleren

Veel professionals vinden het lastig om seksueel geweld tijdig te signaleren.
Drempels die professionals ervaren zijn:

  • Tijdsdruk.
  • Moeite om seksueel geweld bespreekbaar te maken.
  • Terughoudend: wat brengt de vraag te weeg bij het slachtoffer?
  • Angst om te beledigen of iemand vals te beschuldigen.
  • Twijfel of slachtoffer de waarheid spreekt/ blaming the victim.
  • Ervaren onmacht om probleem op te lossen.
  • Pleger is ook patiënt/cliënt.
  • Angst voor agressie.
  • Frustratie: gegeven adviezen worden niet opgevolgd.
  • Eigen ervaringen met seksueel geweld.
  • Gebrek aan kennis en verwijsadressen.

Handelen: wat kunt u doen?

Hebt u een vermoeden van seksueel geweld, dan is het van belang dat u dat vermoeden nader onderzoekt. Kennis van uw rol en handelingsmogelijkheden is een voorwaarde. Toets een vermoeden van geweld bij collega's, vraag advies aan het AMK of doe een melding bij het AMK of ASHG. Bespreek een vermoeden op een open en respectvolle manier met de betrokkenen. Daarbij geeft u ook duidelijk informatie over de vervolgmogelijkheden. Dat kan zijn: hulpverlening door uzelf of doorverwijzing.

Vragen heeft altijd zin, ook als de betrokkene niets vertelt of uw vermoeden onjuist blijkt. De vragen geven aan dat het onderwerp bij u en uw collega's bespreekbaar is.

Mensen met seksueel geweldervaringen kiezen zelf wanneer ze het bespreken. Uw vragen kunnen een proces op gang brengen dat maakt dat het onderwerp later wel bespreekbaar is.

Samenwerken met anderen

Signaleren en handelen zijn geen vaardigheden die een professional alleen doet. Het is belangrijk om informatie te delen met collega's en afspraken te maken met beroepskrachten en organisaties over het vervolg en de behandeling. Zorg dat u op de hoogte bent van de wet- en regelgeving omtrent privacy en de vertrouwelijkheid van cliëntgegevens. U mag niet met iedereen informatie delen, soms is toestemming nodig van de betrokkenen. De ministeries van VWS, Jeugd en Gezin en Justitie hebben het voornemen een meldcode voor huiselijk geweld, eergerelateerd geweld, kindermishandeling en vrouwelijke genitale verminking verplicht te stellen voor professionals om vroege signalering van verschillende problematieken te bevorderen.

Welke competenties hebben professionals nodig?

Wat moet een professional kennen en kunnen als het gaat om het signaleren en handelen van geweld? MOVISIE heeft samen met het Nederlands Jeugdinstituut (NJI) hiervoor kerncompetenties gemaakt. Deze zijn ontwikkeld in samenspraak met beroepsverenigingen en werkgeversorganisaties. Het zijn omschrijvingen van de benodigde kennis en vaardigheden voor professionals. Opleidingen kunnen ze integreren in hun curriculum.

Een goede beroepshouding is het uitgangspunt: de beroepskracht is zich bewust dat geweld in huiselijke kring voorkomt en erkent dat hij, binnen zijn taken en mogelijkheden, een verantwoordelijkheid heeft in de aanpak daarvan.

De competenties zijn verdeeld in:

Signaleren.
Handelen.
Samenwerken.
Evalueren.

Leren signaleren

Leren signaleren is een kwestie van hoofd, hart en handen. Hoe beter professionals kunnen signaleren, des te eerder en adequater kan het geweld worden aangepakt. Daarom is het zo belangrijk dat aankomende professionals al in hun opleiding signalen van geweld leren herkennen en onderkennen.

Meer informatie over Leren signaleren, leest u bij het onderdeel Leren signaleren op deze website. Hier kunt u ook de nieuwsbrief downloaden.