7 tips voor gemeenten

1. Bestuurlijke betrokkenheid/ambassadeurs

Voor een stevige agendering van het thema weerbaarheid is het noodzakelijk dat de verantwoordelijke bestuurders zich betrokken voelen bij:

  • de preventie van (seksueel) grensoverschrijdend gedrag bij kinderen en jongeren;
  • de rol die onderwijs daarbinnen zou kunnen vervullen;
  • en hoe gemeenten dit zouden kunnen faciliteren.

Zij zijn immers degenen die draagvlak voor het thema kunnen creëren in de gemeenteraad. Ook buiten de politieke arena kan een betrokken bestuurder optreden als ambassadeur. Bijvoorbeeld in het enthousiasmeren van scholen (zie ook tip 3).

2. Een sterke uitvoerder

Een inhoudelijk sterke uitvoerder is van wezenlijk belang voor een goed verloop en het meer structureel inbedden van weerbaarheidprojecten. Sommige gemeenten kiezen voor de GGD. Die werkt vaak al nauw samen met scholen. In andere gevallen kan het beter zijn om een uitvoerder aan te wijzen die meer ervaring heeft met het verzorgen van weerbaarheidstrainingen. Dit kan Jeugdzorg, Welzijn of een Sportorganisatie zijn. 

3. Draagvlak creëren op scholen

In de beginfase zijn niet alle scholen enthousiast om weerbaarheidstrainingen in te kopen. Bezwaren als volle lesroosters of onvoldoende financiële middelen komen veel voor. Juist dan kan de gemeente een cruciale rol spelen in het over de streep trekken van de school.

  • Het loont om als eerste te investeren in scholen die in principe al geïnteresseerd zijn om een training aan te bieden en daarna in de twijfelaars of afwijzers. Als één school eenmaal een training heeft gegeven en kan vertellen over positieve resultaten volgen andere scholen vaak vanzelf via mond-tot mond reclame.
  • Een gratis proefles of een voorlichtingsbijeenkomst vanuit de gemeente kan scholen ook over de drempel helpen. Het is belangrijk om daarbij aan te sluiten bij bestaande, erkende problemen op scholen, zoals pesten, (seksueel) grensoverschrijdend gedrag, loverboys, risicovol seksueel gedrag, voortijdig schoolverlaten of de moeizame overgang naar de middelbare school.
  • Het kan ook goed werken om weerbaarheidstrainingen aan projecten of programma’s te koppelen die reeds op scholen lopen; de Week van de Lentekriebels, de Veilige School, Leefstijl of Lang Leve de Liefde. Weerbaarheidstrainingen moeten echter wel een eigen plaats hebben. Juist de intensieve aandacht hiervoor zorgt voor een hoge kwaliteit.

4. Financiële middelen

De eerste voorwaarde voor scholen om weerbaarheidstrainingen aan te kunnen bieden is de beschikbaarheid van financiële middelen. Voor de meeste scholen is het moeilijk of onmogelijk om de trainingen (volledig) zelf te financieren. Gemeenten kunnen hierin een belangrijke bijdrage leveren.

Weerbaarheid is een breed thema dat aan kan sluiten bij verschillende beleidsterreinen. Hiervan kan gebruik gemaakt worden bij het zoeken naar middelen. Gemeenten kunnen ook gebruik maken van landelijke regelingen om de financiering van weerbaarheidstrainingen rond te krijgen.

Als er niet voldoende middelen beschikbaar zijn, is het belangrijk om als gemeente te overwegen of bepaalde scholen voorrang moeten krijgen:

  • scholen met hoge cijfers op het gebied van grensoverschrijdend gedrag;
  • scholen in achterstandswijken;
  • scholen in het speciaal onderwijs. 

5. Een gemeentelijk coördinator

Het benoemen van een gemeentelijk coördinator die weerbaarheid in zijn/haar pakket heeft, draagt bij aan de voortgang en continuïteit van een project weerbaarheid.

De coördinator kan contact onderhouden met de deelnemende scholen en de uitvoerder. Door regelmatig overleg blijft de vinger aan de pols:

  • wat gaat er goed;
  • waar loopt het project vast;
  • welke knelpunten zijn er en hoe kunnen we die oplossen;
  • wat zijn ideeën voor de toekomst?

De gesprekken vormen voor alle partijen meteen een motivatie: het biedt ruimte om successen te vieren en verbeterpunten op te pakken.

6. Borging in beleid

Opname van het thema weerbaarheid ter preventie van grensoverschrijdend gedrag/misbruik en (huiselijk) geweld in beleid zorgt ervoor dat in een gegeven periode de aandacht voor het thema gegarandeerd is.

Opname in beleid schept verplichtingen en zorgt ervoor dat er ook daadwerkelijk middelen worden vrijgemaakt om weerbaarheidstrainingen te realiseren.

Soms kan een concrete gebeurtenis aanleiding zijn om weerbaarheid op te nemen in beleid. Het kan ook opgenomen worden in aansluiting op reeds bekende thema’s zoals:

  • jeugdgezondheid
  • pesten
  • huiselijk/seksueel geweld
  • kindermishandeling
  • voortijdig schoolverlaten
  • relationele vorming
  • preventie alcohol- en drugsmisbruik
  • criminaliteit
  • veiligheid

7. Samenwerking tussen gemeenten

Samenwerking met andere gemeenten biedt zowel inhoudelijk als financieel voordeel omdat meerdere gemeenten samen één uitvoerder en één coördinator aan kunnen stellen. Het drukt de kosten en vergroot de kans op borging.