Aandachtgerichte cognitieve therapie

Doel

Cliënten leren zich bewust te worden van oude automatische reactiepatronen en leren over te stappen op bewust waarnemen en handelen. Aandachtgerichte therapie richt zich vooral op het aanvaarden van wat zich voordoet in het moment, in plaats van dit te beoordelen of te veranderen; accepteren van gevoelens en gedachten zoals ze zijn in plaats van zelfkritiek, vermijden of onderdrukken. Het is een methode om anders te leren omgaan met depressie, angst, chronische pijn, en andere klachten, zodat men er minder problemen van ondervindt in het dagelijks leven en waardoor de kwaliteit van leven verbeterd.

Doelgroep

Cliënten met klachten als angsten, depressie, stress, chronische pijn. Omdat het doel van de therapie gericht is op anders omgaan met gedachten, emoties en gedrag, kunnen slachtoffers van seksueel geweld met klachten ook profijt hebben van de therapie.

Werkwijze

In acht sessies worden meditatietechnieken aangeleerd waardoor automatische reactiepatronen losgelaten kunnen worden. De cliënt leert anders omgaan met en ervaren van angsten, depressies, chronische pijn, etc. In de therapie wordt gebruik gemaakt van begeleide aandachts- en concentratie-oefeningen, bewegingsoefeningen en zit- en loopmeditatie.
In de training komen verschillende cognitieve en gedragstherapeutische interventies aan de orde zoals: psycho-educatie en oefeningen rondom aard van het denken, registratie van cognities rond (on-)prettige gebeurtenissen, het leren herkennen van kenmerkende negatieve gedachten, signalen van een dreigende depressie of angst leren herkennen, plezierige activiteiten invoeren en het maken van een terugvalpreventieplan.

Mindfulness is de Engelse vertaling uit het Sanskriet van het woord vipassana. Het is het centrale begrip in de Mindfulness Based Cognitive Therapy (MBCT), in het Nederlands: Aandachtgerichte Cognitieve Therapie (ACT/AGCT). John Kabat-Zinn ontwikkelde vanaf 1970 Mindfulness Based Stress Reduction (MBSR), een oefenprogramma voor patiënten met chronische medische klachten (pijn, kanker, psoriasis). MBSR verbindt elementen van oosterse mindfulness met moderne westerse psychologie. De Mindfulness Based Cognitive Therapy (MBCT) is vanaf 1992 door Segal, Teasdale en Williams in Canada en Engeland, ontwikkeld als terugvalpreventie-methode bij recidiverende depressies.

Toepassingsgebied

Het is een therapie die sterk in opkomst is, waarvan de effectiviteit bewezen is. Het is nog niet duidelijk welk effect de therapie heeft op slachtoffers van seksueel geweld.
De training wordt door verschillende instituten aangeboden aan cliënten. De meeste van deze instituten trainen ook collega-therapeuten/psychologen, of bieden incompany-trainingen aan.

Materiaal

Segal, Z.V., Williams, J.M.G. & Teasdale, J.D., (2004). Aandachtgerichte cognitieve therapie bij depressie: een nieuwe methode om terugval te voorkomen. Amsterdam: Uitgeverij Nieuwezijds

Evaluatieonderzoek

Er is veel (buitenlands) onderzoek gedaan naar de effecten van aandachtgerichte cognitieve the-rapie. Bijvoorbeeld:
Baer, R. (2003). Mindfulness training as a clinical intervention: a conceptual and empirical review. Clinical Psychology: Science and Practice, 10 (2), 125-142.

Lopend onderzoek in Nederland:

De sectie Gezondheidspsychologie van de Faculteit der Sociale Wetenschappen van de Universiteit Leiden doet onderzoek naar de effecten van een achtweekse aandachttraining op kwaliteit van leven.

Meer informatie:

www.aandachtgerichtecognitievetherapie.nl 

Trainings- en Therapiecentrum:
www.nouddehaas.nl